Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolan ekologik howpsuzlygy üpjün etmek meselesi ýurdumyzyň durnukly ösüşiniň hukuk esaslary bilen berk baglanyşyklydyr. Türkmenistanyň Konstitusiýasynda her bir adamyň ömri we saglygy üçin amatly daşky gurşawa bolan hukugy kepillendirilip, tebigaty goramak we tebigy baýlyklara aýawly çemeleşmek döwlet ähmiýetli mukaddes borç hökmünde bellenilýär.
Ýurdumyzyň ekologik howpsuzlygyň hukuk binýady «Tebigaty goramak hakynda», «Ekologik howpsuzlyk hakynda» we «Ekologik audit hakynda» Türkmenistanyň Kanunlaryna esaslanyp, olar daşky gurşawyň hapalanmagynyň öňüni almaga, tebigy serişdeleri netijeli ulanmaga we biologik köpdürlüligi saklamaga gönükdirilendir.
Bu hukuk binýadynyň çäginde tokaý baýlyklarynyň goragy aýratyn orun tutýar, sebäbi tokaýlar ýurdumyzyň ekoulgamynyň durnuklylygyny saklaýan we howanyň arassalygyny üpjün edýän esasy guraldyr. Türkmenistanyň Tokaý kodeksi bu ugurdaky gatnaşyklary düzgünleşdirip, tokaýlary diňe bir peýdalanmagyň däl, eýsem, olary ýangynlardan we beýleki ýaramaz täsirlerden goramagyň hem hukuk kadalaryny anyk kesgitleýär. Tokaý ýangynlarynyň öňüni almak ekologik howpsuzlygyň aýrylmaz bölegi bolup, ol tokaý hojalyklarynyň çäginde ýangyna garşy ýörite zolaklaryň döredilmeginden, maglumat-monitoring ulgamynyň yzygiderli alnyp barylmagyndan we ýangyn howpsuzlygy düzgünleriniň berk berjaý edilmeginden ybaratdyr.
Kanunçylyga laýyklykda, tokaý ýangynlaryna sebäp bolup biljek islendik bikanun hereketler üçin berk jogapkärçilikler bellenilip, bu çäreler ýurdumyzyň ösümlik we haýwanat dünýäsiniň genofonduny saklamaga ýardam edýär. Döwlet derejesinde durmuşa geçirilýän Milli tokaý maksatnamasy bolsa ekologik hukuk kadalarynyň iş ýüzündäki beýany bolup, täze döredilýän ýaşyl zolaklar tokaý ýangynlaryna garşy durnuklylygy artdyrmaga we umumy ekologik abadançylygy berkitmäge hyzmat edýär. Şeýlelikde, ýurdumyzyň ekologik kanunçylygy tokaýlary ýangyndan goramak arkaly daşky gurşawyň bitewüligini saklamagyň berk hukuk mehanizmini emele getirýär.
Gurtgeldi AMANDURDYÝEW,
Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň institutynyň ýangyn-tehniki fakultetiniň 4-nji ýyl talyby.
