Budapeşt, 2026
Wengriýanyň premýer-ministri Wiktor Orban 2026-njy ýylyň aprelinde geçiriljek parlament saýlawlarynyň öň ýany öz syýasy karýerasyndaky iň çynlakaý synaglaryň birine duçar bolýar. Soňky ýyllarda Ýewropanyň iň uzak wagt bäri wezipede oturan hökümet baştutany hökmünde tanalýan Orban indi ilkinji gezek ýeňlişe uçramak howpy bilen ýüzbe-ýüz bolýar.
Syýasy ýagdaý dartgynlaşýar
Soňky aýlarda Orban hökümeti birnäçe içerki we daşarky basyşlaryň arasynda galýar. Ukrainanyň Russiýadan gelýän nebit akymyny wagtlaýyn togtatmagy bilen bagly krizis Wengriýanyň energetika howpsuzlygyna täsir edip, hökümetiň harbylary möhüm energiýa desgalaryna ýerleşdirmäge mejbur edendigini habarlar aýdýar .
Şol bir wagtda, oppozisiýanyň güýçlenmegi we jemgyýetçilik nägileligi Orban üçin täze kynçylyk döredýär. Döwlet derejesindäki çykyşlarynda ol saýlawlaryň “taryhy ähmiýetini” nygtap, öz goldawçylaryny mobilizasiýa çagyryp çykyş edýär. Şeýle-de bolsa, onuň çykyşlarynyň köpüsi kampaniýa äheňinde bolup, ýurduň geljekki syýasy ugrunyň näderejede üýtgäp biljekdigini görkezýär .
Oppozisiýanyň güýçlenmegi
2026-njy ýylyň saýlawlarynda Orban ilkinji gezek güýçli garşydaş bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Oppozisiýanyň täze lideri Peter Magyar jemgyýetçilik pikir soraşmalarynda öňe çykyp, Orban hökümetiniň 16 ýyllyk dolandyryşyna garşy güýçli garşylyk döredýär. Käbir syýasy synçylar bu saýlawlary Wengriýanyň “illiberal demokratiýa” modeline beriljek referendum hökmünde häsiýetlendirýärler .
Daşarky faktorlar we halkara basyş
Wengriýanyň daşary syýasaty hem saýlawlaryň öň ýanynda üns merkezinde. Orban hökümetiniň Ukraina, Brýussel we Moskwa bilen gatnaşyklary baradaky jedeller onuň halkara abraýyna täsir edýär. Käbir halkara synçylar Russiýa bilen ýakyn gatnaşyklaryň Wengriýanyň ÝB-däki ornuna howp salýandygyny belleýärler .
2026-njy ýylyň aprel saýlawlary diňe bir Orban üçin däl, eýsem bütin Ýewropa Bileleşigi üçin-de möhüm synag hökmünde garalýar. Wengriýanyň syýasy ugry, ÝB bilen gatnaşyklary we ýurduň geljekki demokratiýa derejesi bu saýlawlaryň netijesine bagly bolup biler.
