Çagalyk döwri ynsan durmuşynyň iň çeýe we öwrenişmäge ukyply wagtydyr. Alymlaryň geçiren barlaglaryna görä, adamyň aň-düşünjesiniň we häsiýetiniň esasy bölegi hut kiçi ýaşlarda çenli kemala gelýär. Şonuň üçin hem mekdebe çenli edaralarda berilýän bilim we terbiýe diňe bir çagany mekdebe taýýarlamak däl, eýsem ony durmuşa taýýarlamakdyr. Bu tapgyrda berilýän dogry terbiýe çaganyň özüne bolan ynamyny artdyrýar, töweregindäki dünýä bilen sazlaşykly gatnaşyk saklamagyny üpjün edýär.
Mekdebe çenli bilimiň esasy wezipeleriniň biri çaganyň aň-paýhasyny ösdürmekdir. Bakja ýaşyndaky çagalar maglumatlary bilesigelijilik bilen kabul edýärler. Olar oýunlaryň, şekilleriň we sesleriň üsti bilen logiki pikirlenmegi, deňleşdirmegi we jemlemegi öwrenýärler. Terbiýeçiler dürli didaktiki oýunlar arkaly çaganyň ünsüni, ýadyny we hyýalyny kämilleşdirýärler. Bu döwürde alnan bilimler çaganyň mekdepde dersleri aňsat özleşdirmegine we döredijilikli çemeleşmeleriniň ösmegine uly ýardam berýär.
Bilim bilen bir hatarda, ahlak terbiýesi hem bu döwrüň aýrylmaz bölegidir. Çagalarda ulylara hormat, kiçilere şepagat, zähmete söýgi we watançylyk duýgulary hut mekdebe çenli döwürde kemala getirilýär. Toparlaýyn meşgullanmak arkaly olar köpçülikde özüňi alyp barmagyň kadalaryny, paýlaşmagy we biri-biriňe kömek etmegi öwrenýärler. Milli oýunlar, nakyllar we atalar sözi arkaly çagalaryň aňyna halkymyzyň asylly däp-dessurlary guýulýar. Bu bolsa ruhy taýdan sagdyn nesliň ýetişmegine amatly şert döredýär.
Mekdebe çenli terbiýeçilik işinde maşgala bilen çagalar bagynyň hyzmatdaşlygy hem möhüm orun tutýar. Terbiýe — bu diňe bir taraply amal däl-de, eýsem jemgyýetiň, mekdep ýaşyna çenli edaralaryň we ene-atalaryň bitewi tagallasydyr. Ene-atalar çagalar bagynda berilýän terbiýäni öýde dowam etdirseler, netije has täsirli bolýar. Şeýlelikde, döwrebap enjamlaşdyrylan çagalar baglary we kämil usulyýetler esasynda terbiýelenýän ýaş nesil geljekde ýurdumyzyň ösüşlerine uly goşant goşjak hakyky şahsyýetler bolup ýetişýärler.
Netijede, mekdebe çenli bilim we terbiýe — bu biziň ertirki günümizdir. Çaganyň aňyna ýaşlykdan ekilen ylym we edep tohumlary, wagtyň geçmegi bilen kämil bir baga öwrülip, jemgyýetimize ajaýyp miwelerini berer. Ýaş nesle berilýän üns bolsa döwletiň we milletiň geljegine goýulýan iň uly maýa goýumydyr.
Göwher ATABAÝEWA,
Daşoguz welaýatynyň Saparmyrat Türkmenbaşy etrabynyň 2-nji çagalar bakja-bagynyň terbiýeçisi.
