Mekdebe çenli çagalar edaralarynyň uly toparlarynda okuw-terbiýeçilik işleriniň esasy maksady çaganyň diňe bir söz baýlygyny artdyrmak däl, eýsem onuň logiki pikirlenişini we özbaşdak netije çykarmak ukybyny kemala getirmekden ybaratdyr. Kiçi ýaşly çagalarda daşky gurşawa bolan gyzyklanma has artýar, bu bolsa terbiýeçilerden has inçe we oýlanyşykly usullary ulanmagy talap edýär. Çagalaryň sözleýiş ukybyny ösdürmekde suratlaryň we şekilleriň üsti bilen hekaýa düzmek usuly uly ähmiýete eýedir.
Pikirleniş ukybyny ösdürmekde bolsa didaktiki oýunlar we guralýan söhbetdeşlikler aýratyn orun tutýar. Meselem, tebigatda bolup geçýän üýtgeşmeler, pasyllaryň çalşygy barada gürrüň gozgalanda, çagalara diňe taýýar maglumat bermän, eýsem olaryň özleriniň sebäp-netije baglanyşygyny tapmagyna mümkinçilik bermeli. “Gyşda agaçlar näme üçin ukyda bolýar?” ýa-da “Suw näme üçin buza öwrülýär?” ýaly soraglar çaganyň aňynda derňew geçirmek ukybyny oýarýar. Şeýle hem çagalar baglarynda geçirilýän erteki agşamlarynda, ertekiniň ahyryny çagalaryň özlerine düzdürmek ýa-da gahrymanlaryň ýerine özlerini goýup görmekleri olaryň hyýaly dünýäsini we döredijilikli pikirlenmesini kämilleşdirýär.
Häzirki zaman terbiýeçilik işinde sanly serişdeleriň we interaktiw usullaryň ulanylmagy hem okuw prosesini has gyzykly edýär. Wideoroliklere tomaşa edilenden soňra geçirilýän ara alyp maslahatlaşmalar çagalaryň öz pikirini çekinmän beýan etmegine we beýlekileriň pikirini diňlemegi öwrenmegine kömek edýär. Sözleýiş medeniýetiniň ösmegi çaganyň jemgyýete uýgunlaşmagyna, öz isleglerini dogry düşündirmegine we geljekde mekdep sapaklaryny ýeňil özleşdirmegine uly ýol açýar. Şonuň üçin hem uly toparlarda her bir sapak çaganyň erkin gürläp bilmegine we logiki taýdan dogry oýlanmagyna gönükdirilmelidir.
Zyýada SAIDOWA,
Daşoguz şäheriniň 27-nji çagalar bakja-bagynyň terbiýeçisi.
