Ses perdeleriniň titremeginden emele gelýän fiziki hadysanyň önümi bolan söz halkara gatnaşyklarynda nähili täsir edýär?
Häzirki wagtda dünýäde syýasy dartgynlyklar, düşünişmezlikler we bähbitleriň çaknyşygy artýan bir döwürde döwletleriň arasynda diňe güýç ýa-da ykdysady mümkinçilikler däl, eýsem söz medeniýeti hem möhüm ähmiýete eýe bolýar. Hut şu nukdaýnazardan seredeniňde, hoşsözlülik, ýagny sypaýy, hormat goýýan we paýhasly sözlemek üstünlikli diplomatiýanyň esasy gurallarynyň biri hökmünde çykyş edýär.
Diplomatiýa sungatynda söz iň täsirli gurallaryň biridir. Diplomatlar diňe bir resmi beýannamalar bilen çäklenmän, gepleşikleriň äheňi, sözleriň saýlanylyşy arkaly hem gatnaşyklaryň ugruny kesgitleýärler. Şonuň üçin hem hoşsözlülik diplomatiýanyň “görünmeýän güýji” hasap edilýär. Taryhy mysallar muny doly tassyklaýar. Mysal üçin, Camp David Accords gepleşiklerinde ABŞ-nyň Prezidenti Jimmy Karter taraplaryň arasynda ynam döretmek üçin diňe syýasy däl, eýsem şahsy gatnaşyklara hem aýratyn üns berdi. Onuň sypaýylygy we sabyrlylygy uzak ýyllaryň parahatçylyk ýörelgesine öwrüldi.
Türkmenistan hem hoşsözlülik ýörelgelerine esaslanýan diplomatiýa bilen tanalýar. Ýurdumyzyň daşary syýasatynyň özeni bolup durýan hemişelik Bitaraplyk halkara derejesinde giň goldawa eýe boldy. 1995-nji ýylda BMG tarapyndan kabul edilen bu dereje Türkmenistanyň parahatçylyk söýüjilik, hormat goýmak we dialog arkaly meseleleri çözmek ýörelgelerine ygrarlydygyny görkezýär. Şeýle hem türkmen diplomatiýasynyň tejribesinde halkara forumlar, maslahatlar we gepleşikler dowamynda sypaýylygyň, hoşniýetli gatnaşyklaryň ileri tutulýandygyny görmek bolýar. Bu bolsa ýurduň abraýyny ýokarlandyrmaga, hyzmatdaşlygy giňeltmäge ýardam edýär.
Hoşsözlülik ynamy döretmegiň, düşünişmegi gazanmagyň we dartgynly ýagdaýlary ýumşatmagyň möhüm serişdesidir. Şonuň üçin häzirki zaman diplomatiýasynda “ýumşak güýç” hökmünde çykyş edýän bu häsiýet aýratyn ähmiýete eýedir. Netijede, hoşsözlülik ynsan kalbynyň şuglasy bolmak bilen çäklenmän, eýsem döwletleriň arasynda dostluk köprülerini gurýan güýçli diplomatik guraldyr. Şonuň üçin her bir ýaş diplomat bu häsiýeti özünde ösdürmeli, sebäbi üstünlikli gepleşikleriň açary, köplenç, sözüň täsirinde bolýar.
Berdigylyç ÝAZMYRADOW,
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň Halkara žurnalistikasy fakultetiniň 4-nji ýyl talyby.
