Türkmebaşy, 2026-njy ýylyň 2-nji iýuny – Balkan welaýatynyň Türkmebaşy şäherinde, Hazar deňziniň kenarynda, BMG-niň Ösüş Maksatnamasy (BMGÖM), “Ýaş Tebigatçy” döwlete degişli däl jemgyýetçilik guramasy bilen bilelikde, “Deňiz hapalaryna we deňiz plastiklerine garşy göreşmek – Hazar deňzinde ulgamlaýyn çemeleşme” sebitleýin taslamasynyň çäginde kenarýaka arassalaýyş işlerini gurnady. Arassalaýyş işleri 5-nji iýunda bütin dünýäde bellenilýän Bütindünýä Daşky gurşaw gününe gabat geldi.
Bu ekologiýa çäresine ýaşlar, şäher häkimliginiň we BMGÖM-niň wekilleri gatnaşdylar, plastik we beýleki görnüşli galyndylary ýygnadylar. Soňra ýygnalan galyndylary plastik, aýna, metal we organiki galyndylary ýaly dürli toparlara bölüp, galyndylary toparlara bölmegiň we galyndylary jogapkärli dolandyrmagyň möhümdigini görkezdiler. Bu başlangyç, Hazar deňziniň kenarýakasyny goramak we ýaşlaryň hem ýerli jemgyýetleriň arasynda daşky gurşaw jogapkärçiligini güýçlendirmek üçin bilelikdäki hereketleriň möhümdigini nygtamaga gönükdirildi.
“Deňiz hapalary, şol sanda plastik we mikroplastikler, deňiz we kenarýaka ekoulgamlary üçin esasy howp bolmagynda galýar. Kenarýaka arassalaýyş çäreleri ýerli jemgyýetleriň arasynda habarlylygy ýokarlandyrmak we jogapkärli ekologiýa endikleri ösdürmek üçin möhüm platforma bolup hyzmat etmegini dowam edýär. Bu tagallalara ýaşlary çekmek aýratyn möhümdir, sebäbi ol uzak möhletli ekologiýa jogapkärçiligini ösdürýär we öňdebaryjy üýtgeşmeleriň hereketlendiriji güýji hökmünde ýaşlaryň tutýan ornuny güýçlendirýär” diýip, BMGÖM-niň hünärmeni Jemal Durdykowa belledi.
“Hazar deňzi diňe bir ýurdumyz üçin däl, eýsem tutuş sebit üçin özboluşly tebigy baýlykdyr. Onuň baýlyklaryny we arassa gözelligini geljekki nesiller üçin gorap saklamak biziň her birimiziň mukaddes borjumyzdyr. Şu günki ekologiýa çäresi biziň guramamyzyň ekologiýa bilimi we daşky gurşawy goramak babatda yzygiderli alyp barýan giň we köpugurly işiniň diňe kiçi bir bölegidir” diýip, “Ýaş tebigatçy” döwlete degişli däl jemgyýetçilik guramasynyň ýolbaşçysy Leýli Şyhmedowa belledi.
Bu ekologiýa çäresine gatnaşyjylar, şeýle hem, Hazar deňziniň kenarynyň hapalanmagyny gözegçilikde saklamagyň täze usullaryny synagdan geçirdiler we Hazar deňziniň hapalanmagynyň deňziň ekoulgamyna giň täsirini, şeýle hem ýaşlary ekologiýa işlerine çekmek mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar.
***
“Deňiz hapalaryna we deňiz plastiklerine garşy göreşmek – Hazar deňzinde ulgamlaýyn çemeleşme” atly sebit taslamasy Russiýa Federasiýasy tarapyndan maliýeleşdirilýär we BMGÖM hem-de Birleşen Milletler Guramasynyň Daşky Gurşaw Maksatnamasy (UNEP) tarapyndan Azerbaýjanda, Eýranda, Gazagystanda we Türkmenistanda amala aşyrylýar. Taslama gury ýerdäki deňiz hapalanmagynyň öňüni almaga gönükdirilendir we Hazar deňziniň ejiz deňiz ekoulgamyny goramak üçin utgaşdyrylan sebitleýin tagallalary goldaýar.
Bu taslama Hazar deňziniň kenarýaka ýurtlarynyň sebitleýin hyzmatdaşlygy güýçlendirmäge we häzirki hem geljekki nesiller üçin Hazar deňziniň özboluşly ekoulgamyny gorap saklamak üçin utgaşdyrylan çäreleri durmuşa geçirmäge ygrarlydygyny görkezýär.
