Hytaý dili dünýäniň iň gadymy we iň çylşyrymly dilleriniň biridir. Geliň ol diliň täsinlikler bilen tanyş bolalyň.
1. Ýazuw ulgamy: Hytaý dilinde harplar däl-de, simwollar (iýeroglifler) ulanylýar. Her simwol bir söz ýa-da düşünjäni aňladýar. Iýeroglifleriň köpüsi dürli elementleriň birleşmesinden ybarat bolup, olaryň taryhy we gurluşy aýratyn täsinlik döredýär.
2. Tonuslar: Hytaý dili tonally dildir, ýagny bir söz dürli tonlar bilen aýdylanda dürli manylara eýe bolýar. Mandarin hytaýçasynda dört esasy ton bar, bu bolsa dil öwrenijileri üçin uly kynçylyk döredip biler.
3. Dialektleriň köpdürlüligi: Hytaýda dürli sebitlerde dürli dialektler ulanylýar. Bu dialektleriň käbiri biri-birine gaty ýakyn bolsa, käbiri düýpgöter tapawutlanýar. Şeýlelikde, bir sebitiň ýaşaýjysy başga bir sebitiň dialektini düşünip bilmezligi mümkin.
4. Pinyin: Hytaý diliniň latyn harplary bilen ýazylmagy üçin pinyin ulanylýar. Pinyin, hytaý simwollarynyň okalyşyny aňsatlaşdyrmak üçin döredilen sistema bolup, dil öwrenijilere kömek edýär.
5. Ýönekeýleşdirilen we adaty iýeroglifler: Hytaýda iki görnüşli iýeroglifler ulanylýar: ýönekeýleşdirilen (Çin Halk Respublikasynda) we adaty (Taýwan, Gonkong we Makao). Ýönekeýleşdirilen hýeroglifler 1950-nji ýyllarda ýazyşy aňsatlaşdyrmak üçin döredilipdi.
6. Söz gurluşy: Hytaý dili aglutinatiw däl, ýöne sözleri birleşdirmek arkaly köp manyny aňlatmak mümkin. Mysal üçin, “电脑” (diànnǎo) “kompýuter” diýen manyny berýär, ol “elektrik” (电) we “beyin” (脑) sözlerinden durýar.
Hytaý dili diňe bir dile öwrülen zat bolman, eýsem bir medeni miras, taryhy we filosofiýany özünde jemleýän gymmatlykdyr. Bu dili öwrenmek, diňe bir täze dilleri öwrenmek däl, eýsem täze bir dünýäniň gapysyny açmakdyr.
Gunça Merdanowa
Mary welaýatynyň
Sakarçäge etrabynyň ýaşaýjysy.
