Sanly lukmançylyk saglygy goraýyş we tehnologiýanyň birleşmegini aňladyp, häzirki zaman lukmançylyk kynçylyklary üçin innowasion çözgütleri hödürleýär. Ol keselleriň öňüni almak, diagnoz goýmak, gözegçilik etmek we bejermek üçin sanly gurallary, programmalary we enjamlary ulanmagy öz içine alýar. Çalt ösýän bu ugur saglygy goraýyş hyzmatlaryny has personalizirlenen we netijeli etmek üçin öwrülişik döredip biler.
Sanly lukmançylygyň esasy ugurlaryndan biri telemedisinadyr, ol näsaglara wideo jaňlar ýa-da habarlaşyk platformalary arkaly lukmanlar bilen aragatnaşyk saklamaga mümkinçilik berýär. Bu usul oba ýa-da hyzmatlara elýeterligi çäklendirilen sebitlerdäki adamlar üçin aýratyn peýdalydyr, sebäbi ol syýahat etmegiň zerurlygyny aradan aýyrýar we wagtynda kömek elýeterligini üpjün edýär. Mundan başga-da, telemedisina COVID-19 pandemiýasy ýaly global saglyk krizislerinde ýüze çykýan ýüze çykma töwekgelçiliklerini azaltmak bilen möhümdigi subut edildi.
Geýilýän enjamlar we mobil saglyk programmalary hem sanly lukmançylygyň möhüm bölekleridir. Bu gurallar näsaglara ýürek urşunyň tizligi, gan basyşy we fiziki işjeňlik derejesi ýaly saglyk görkezijilerini yzygiderli yzarlamaga mümkinçilik berýär. Real wagtlaýyn maglumatlary üpjün etmek bilen, olar saglyk meseleleriniň irki tapgyrlarynda ýüze çykmagyna we öňüni alyş çäreleriniň geçirilmegine ýardam berýär. Mundan başga-da, bu yzygiderli gözegçilik saglygy goraýyş işgärlerine näsaglara gözegçilik etmekde düşünjeli karar bermäge mümkinçilik berýär.
Emeli intellekt (AI) sanly lukmançylykda möhüm orun eýeleýär, ol diagnoz goýmagyň takyklygyny ýokarlandyrýar we lukmançylyk iş proseslerini ýönekeýleşdirýär. AI algoritmleri uly möçberdäki maglumatlary analiz edip, nusgalary tapýar we netijeleri ajaýyp takyklyk bilen çaklap biler. Mysal üçin, AI bilen üpjün edilen şekil tanamak gurallary radiologlara ünsden düşürilip bilinjek näsazlyklary ýüze çykarmaga kömek edip, diagnoz goýmagyň netijeliligini we näsaglaryň netijelerini gowulandyrýar.
Sanly lukmançylyk ösen tehnologiýalary lukmançylyk tejribesine goşmak bilen, saglygy goraýyş ulgamyny özgerdýär. Ol diňe bir hyzmatlara elýeterliligi gowulandyrman, eýsem, näsaglara we saglygy goraýyş işgärlerine maglumatlara esaslanýan täzelikleri hödürleýär. Bu ugur ösüşini dowam etdirýärkä, saglygy goraýyş has öňünden görülýän, personalizirlenen we hemmelere elýeterli gelejek döredip biler.
Aýna KIÇIÝEWA
Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk
uniwersitetiniň mugallymy
