Tomusky dynç alyş döwründe çagalar bakja-baglarynda körpeleriň aň we beden taýdan sagdyn ösüşini ýola goýmak işi utgaşykly alnyp barylýar. Şunda tomus möwsüminde esasy göwnaçma çäreleri guralýar. Munda çaganyň oýun işini ösdürmek we baýlaşdyrmak üçin syn guramak, gezelençler, gurjaklara oýun oýnatmak (gurjagy naharlamak, ýatyrmak) ýaly işler geçirilýär.
Ulularyň göreldesi, çagalaryň umumy ösüşindäki üstünlikler, çaganyň sözleýşini ösdürmekde olaryň öz hereketleriniň beýlekileriň hereketi bilen gabat getirilmegi esasy ugurlaryň biri bolup durýar. Oňat guramaçylykly toparda çagalar öz oýnawaçlaryny paýlaşýarlar, biri-birine haýyş bilen ýüzlenýärler.
Tomus paslynda çagalar bilen göwnaçma çärelerini yzygiderli guraýarys. Aýdym-saz sapaklarynda dürli görnüşli ýaryşlary geçirmek çagalarda uly şatlyk döredýär. Ýaryşda çagalary toparlara bölýäris. Toparlara ýaryşyň şerti düşündirilýär. Belli bir sazyň tamamlanmagy bilen, ýaryşyň şertlerini ýerine ýetirmek kesgitlenýär. Mysal üçin, monjuklary sapaga düzmek boýunça çagalar ýaryşýarlar. Saz başlanandan çagalar monjuklary sapaga düzüp başlaýarlar. Saz gutaranda bolsa tamamlaýarlar. Bu ýerde toparyň çagalarynyň ýüpe näçe monjugy düzendigi sanalýar we şowhunly saz bilen ýeňijiler yglan edilýär.
Şeýle hem çagalaryň bütin ýylyň dowamynda öwrenen aýdymlary boýunça «Kim köp aýdym bilýär?» atly bäsleşigi hem geçirýäris. Çagalar bu bäsleşikde öwrenenlerini gaýtadan ýatlaýarlar hem-de aýdym aýdyp, tans edip şatlanýarlar. Şeýle görnüşli göwnaçma çäreleri çagalaryň tomusky dynç alyş günleriniň gyzykly geçmegine oňyn täsir edýär.
Gül SARYBAÝEWA,
Daşoguz şäheriniň 25-nji çagalar bagynyň dil düzediş mugallymy.
